Przysłówki
Przymiotnik mówi, jaka jest rzecz. Przysłówek — jak dzieje się czynność.
Formy i konstrukcja
Przymiotnik mówi, JAKA jest rzecz. Przysłówek mówi, JAK dzieje się czynność. Po polsku to różnica między „wolny” a „wolno” — i tak samo jak po polsku, drugą formę robi się z pierwszej.
Przymiotnik plus -ly i gotowe.
| przymiotnik | przysłówek | |
|---|---|---|
| slow | slowly | He drives slowly. |
| polite | politely | She smiles politely. |
| loud | loudly | The children laugh loudly. |
| bad | badly | She plays badly. |
Końcówka dokleja się do całego słowa i nic w środku się nie zmienia. Rude kończy się na -e, a mimo to jest rudely — litery nie znikają.
Trzy sytuacje, w których pisownia się rusza.
| przymiotnik | przysłówek | |
|---|---|---|
| easy | easily | He does it easily. |
| happy | happily | The children play happily. |
| terrible | terribly | He sings terribly. |
| automatic | automatically | The door opens automatically. |
Trzy zamiany, jedna ważniejsza od pozostałych: przymiotnik kończący się na -y zamienia je na -ily, i to jest jedyna z nich, którą spotkasz codziennie. Easy → easily, nigdy easyly. Pozostałe dwie zapamiętaj jako ciekawostkę: -le gubi e (terrible → terribly), a -ic bierze całe -ally (automatic → automatically).
Cztery słowa, które w ogóle się nie zmieniają.
| przymiotnik | przysłówek | |
|---|---|---|
| fast | fast | He drives very fast. |
| hard | hard | She works hard. |
| late | late | He always comes late. |
| early | early | She gets up early. |
Fast, hard, late i early wyglądają tak samo w obu rolach. A fast car i he drives fast — to samo słowo, dwie różne robocizny. Formy fastly nie ma wcale.
I jeden wyjątek, który trzeba znać na pamięć.
| przymiotnik | przysłówek | |
|---|---|---|
| good | well | She speaks English well. |
Good nie ma formy z -ly. Jego przysłówkiem jest well — zupełnie inne słowo. She is a good student. kontra She speaks English well. Pierwsze zdanie opisuje ją, drugie jej mówienie.
Uwaga na drugie znaczenie: well to także „zdrowy”. I don't feel well. — tu chodzi o zdrowie, nie o jakość.
Gdzie taki przysłówek stoi w zdaniu.
Idzie zwykle na koniec, ZA dopełnieniem: She speaks English well. Nie speaks well English — czasownika i dopełnienia się nie rozdziela. To jedna zasada na wszystkie przysłówki sposobu i nie ma od niej wyjątku, który trzeba by pamiętać.
Jedno zastrzeżenie na koniec: always, usually i never też nazywa się przysłówkami, ale odpowiadają na pytanie JAK CZĘSTO, a nie JAK. Nie tworzy się ich z przymiotnika i rządzą się własnym szykiem — to osobna sprawa i ma osobną stronę.
Błędy i pułapki
Sześć pułapek. Pierwsza jest tą, przez którą powstała cała ta strona.
1. Przymiotnik tam, gdzie ma być przysłówek. He drives slow — to podsuwa polski odruch, bo po polsku „wolny” i „wolno” różnią się jedną literą. Po angielsku to dwa różne słowa i tylko jedno opisuje jazdę: he drives slowly. Pytanie kontrolne jest jedno: opisuję rzecz czy czynność?
2. Good zamiast well. She speaks English good to prawdopodobnie najczęściej słyszany błąd w całym angielskim. Speaks to czynność, więc well. Ale już she is a good student jest w porządku, bo tam opisujesz osobę.
3. Słowa, które kończą się na -ly i wcale nie są przysłówkami. Friendly, lovely, silly, lonely — wszystkie wyglądają jak przysłówek i wszystkie są przymiotnikami. She is very friendly. Formy friendlily nie ma; gdy trzeba opisać czynność, mówi się dookoła: in a friendly way.
4. Hardly i lately to nie są formy hard i late. He works hard. kontra He hardly works. — jedna literka odwraca sens zdania. Tak samo He came late. kontra He has been busy lately.
5. Przysłówek wciśnięty między czasownik a dopełnienie. She speaks well English brzmi obco. Przysłówek sposobu idzie ZA dopełnieniem: she speaks English well. Wyjątkiem jest częstotliwość, która ma własne miejsce — przed czasownikiem, ale po to be.
6. Very przed czasownikiem. Po polsku mówisz „bardzo lubię”, więc kusi I very like it. Tylko że very wzmacnia wyłącznie cechę — przymiotnik albo przysłówek: very cold, very slowly. Czynność wzmacnia really: I really like it. I really want to go. A jeśli chcesz zostać przy very, przesuń je na koniec i dołóż much: I like it very much.
Trik: po „bardzo” stoi czynność (lubię, chcę, próbuję) — tylko really. Stoi cecha (zimny, szybki) — wchodzą oba: very cold i really cold. I bonus: samo Really? to całe zdanie, polskie „Serio?”. Really? I had no idea. Very tak nie umie — nikt ci nie odpowie „Very?”.
I drobiazg, który zaskakuje: po look, sound, taste, feel i smell stoi PRZYMIOTNIK, choć to czasowniki. It looks easy, nie it looks easily. Te czasowniki mówią, jaka rzecz jest — a nie jak coś robi.
Przykłady
Zdania, w których przysłówek robi całą robotę.
- He drives slowly and very carefully.
- She speaks English well, but she reads it slowly.
- The children always laugh loudly.
- My brother never comes late for work.
- Please speak quietly — the baby is sleeping.
- She works hard and gets up early.
- He does it easily, every single time.
- I usually drink coffee in the morning.
Zwróć uwagę na drugie zdanie: speaks English well, a nie speaks well English. I na siódme: easily, bo easy kończy się na -y.