First Conditional

First Conditional to zdanie o realnej przyszłości. Warunek jest możliwy, skutek prawdopodobny. Mówisz o jednej konkretnej sytuacji, która naprawdę może się wydarzyć.

If it rains, I'll take an umbrella.Jeśli będzie padać, wezmę parasol. Może padać, może nie — nie wiem. Ale jeśli spadnie deszcz, to wezmę parasol. Konkretna sytuacja, konkretna reakcja.

I to jest pierwszy wniosek: tu chodzi o przyszłość, która ma realną szansę. Nie fantazjujesz i nie wspominasz — planujesz reakcję na coś, co faktycznie może cię spotkać.

Zestaw to sobie z Zero Conditional, bo różnica jest cała w tym jednym:
If you heat water, it boils.Jeśli podgrzejesz wodę, ona wrze. — zawsze, każda woda, prawo natury.
If I heat the soup, I'll eat it.Jeśli podgrzeję zupę, zjem ją. — dzisiaj, ta zupa, jeden raz.

Drugie zastosowanie to obietnice, ostrzeżenia i groźby. If you touch that, you'll burn yourself.Jeśli tego dotkniesz, poparzysz się. Ostrzegam cię przed czymś, co realnie może nastąpić.

I trzecie: negocjacje i propozycje. If you help me today, I'll help you tomorrow.Jeśli pomożesz mi dziś, ja pomogę ci jutro. Układ, w którym jedno zależy od drugiego.

Wzór: if + Present Simple, will + czasownik w formie podstawowej.

I od razu pułapka, w którą wpada niemal każdy: w części z „if" nie ma will. Po polsku mówimy „jeśli będzie padać", więc polski odruch podsuwa if it will rain. Nie tędy droga.

If it rains, I'll stay home.Jeśli będzie padać, zostanę w domu. Warunek stoi w czasie teraźniejszym, mimo że mówi o przyszłości. Skutek bierze will.

Będę się przy tym upierał, bo to jedna z najważniejszych zasad w całym angielskim: po if, when, as soon as i until czasownik zostaje w czasie teraźniejszym — nawet jeśli mówimy o przyszłości.

Brzmi dziwnie, więc rozłóżmy to na czynniki. Chcesz powiedzieć „zadzwonię, kiedy wrócę do domu". Oba te czasowniki dotyczą przyszłości, prawda? Po polsku oba są w przyszłym czasie. A po angielsku tylko jeden.

I'll call you when I get home.Zadzwonię do ciebie, kiedy wrócę do domu. Zwróć uwagę: I'll call — przyszłość, bo to główna informacja. Ale I get home, a nie I will get home — mimo że wracam dopiero za godzinę.

Tak samo z resztą tej ekipy:
We'll start as soon as everyone arrives.Zaczniemy, gdy tylko wszyscy dotrą.
Wait here until I come back.Poczekaj tu, aż wrócę.

Zapamiętaj to jako jedną prostą regułę: will trafia tylko do jednej części zdania — tej głównej. Ta po if, when, as soon as czy until zostaje w teraźniejszości i już.

Kolejność części jest dowolna. I'll stay home if it rains.Zostanę w domu, jeśli będzie padać. Przecinek stawiasz tylko wtedy, gdy zaczynasz od if.

Zamiast will możesz wstawić inne słówko modalne — sens się przesunie, konstrukcja zostanie. If you finish early, you can go home.Jeśli skończysz wcześniej, możesz iść do domu. If it rains, we might cancel.Jeśli będzie padać, możemy to odwołać.

Działa też rozkaz w drugiej części. If you see him, tell him to call me.Jeśli go zobaczysz, powiedz mu, żeby do mnie zadzwonił.

Podstawą jest ifjeśli, ale w tym trybie towarzyszy mu cała ekipa.

Unlessjeśli nie, chyba że niesie w sobie przeczenie. Unless you hurry, you'll miss the train.Jeśli się nie pospieszysz, spóźnisz się na pociąg. — to samo co „if you don't hurry".

As soon asgdy tylko podkreśla, że reakcja przyjdzie natychmiast. I'll call you as soon as I arrive.Zadzwonię do ciebie, gdy tylko dotrę. I znowu — po as soon as czas teraźniejszy, nigdy will.

In casena wypadek gdyby działa nieco inaczej: mówi o przygotowaniu zawczasu, a nie o reakcji. Take an umbrella in case it rains.Weź parasol na wypadek gdyby padało. Bierzesz parasol zanim spadnie kropla.

I teraz rzecz, którą warto wbić sobie do głowy na dobre: whenkiedy to nie jest to samo co if. Gramatycznie zachowują się identycznie — po obu czasownik zostaje w teraźniejszości. Ale mówią co innego.

Zobacz te dwa zdania. Różni je jedno słowo:
When I come home, I will watch this movie.Kiedy wrócę do domu, obejrzę ten film.
If I come home, I will watch this movie.Jeśli wrócę do domu, obejrzę ten film.

Pierwsze to pewniak. Wrócę do domu — to przesądzone, otwarta zostaje najwyżej godzina. When mówi: „to nastąpi, pytanie tylko kiedy".

Drugie podważa sam powrót. If mówi: „to może się nie wydarzyć w ogóle". Rzucone bez kontekstu brzmi wręcz niepokojąco — jakbyś nie miał pewności, czy w ogóle dotrzesz do domu.

Test jest prosty: jeśli rzecz i tak się wydarzy, a otwarty zostaje tylko moment — bierz when. Jeśli pod znakiem zapytania stoi to, czy w ogóle do niej dojdzie — bierz if.

Na koniec provided thatpod warunkiem że — znaczy to samo co if, tylko w bardziej formalnym tonie.

Fundamentalny błąd to will po if. If it will rain, I'll stay home — tak się nie mówi. Ma być If it rains, I'll stay home.Jeśli będzie padać, zostanę w domu. Polski „będzie" cię tu zwodzi i trzeba to po prostu przećwiczyć do automatu.

Odwrotnie też się zdarza: will wypada z części głównej. „If it rains, I stay home" znaczy już coś innego — że zawsze tak robisz, czyli Zero Conditional.

Trzecia rzecz to mylenie First z Second. First mówi o tym, co realnie może się zdarzyć, Second o tym, co nierealne albo mało prawdopodobne. If I win the lottery, I'll buy a house.Jeśli wygram na loterii, kupię dom. — kupiłem los, szansa istnieje. Gdybym tylko marzył, wszedłby Second.

I na koniec unless z dodatkowym przeczeniem. Ono już znaczy „jeśli nie", więc drugie „nie" wywraca sens do góry nogami. Nie unless you don't hurry, tylko unless you hurryjeśli się nie pospieszysz.

Ten tryb usłyszysz w rozmowie częściej niż wszystkie pozostałe razem wzięte — bo najczęściej mówimy właśnie o tym, co realnie przed nami.