Present Perfect

Ten czas nie ma polskiego odpowiednika i w tym tkwi cały kłopot. Po polsku powiesz „zgubiłem klucze" i ta sama forma opisze zgubę sprzed roku i tę sprzed minuty. Angielski te dwie sytuacje rozdziela — a Present Perfect obsługuje tę drugą.

Zacznijmy od obrazka. Stoisz przed drzwiami i nie możesz wejść. I've lost my keys.Zgubiłem klucze. Zgubiłem — i nadal ich nie mam. Nie mówię kiedy, bo to zupełnie nieistotne. Liczy się to, co mam teraz: zamknięte drzwi i problem.

I tu pierwszy wniosek do zapamiętania: Present Perfect to most między przeszłością a teraźniejszością. Coś wydarzyło się wcześniej, ale mówisz o tym, bo ma to znaczenie w tej chwili.

Porównaj sam: I lost my keys yesterday.Zgubiłem klucze wczoraj. Podałem konkretny moment — yesterdaywczoraj — i przeszłość się zamyka. Może już je znalazłem, może nie, historia jest domknięta. To już nie ten czas, tylko Past Simple.

Drugie zastosowanie to doświadczenie życiowe. Have you ever eaten sushi?Jadłeś kiedyś sushi? Kiedykolwiek, w całym życiu — bez daty, bez okoliczności. Liczy się goły fakt: masz to za sobą albo nie masz.

Trzecie bywa dla nas najdziwniejsze: coś zaczęło się w przeszłości i wciąż trwa. I've lived here for ten years.Mieszkam tu od dziesięciu lat. Mieszkam i nadal mieszkam. Po polsku powiesz to w czasie teraźniejszym, po angielsku musisz sięgnąć po Present Perfect. Nie ma tu logiki do rozgryzienia, jest nawyk do wyrobienia.

Budujesz go z have/has i trzeciej formy czasownika. Have idzie do I/you/we/they, has do he/she/it. Przy regularnych trzecia forma wygląda tak samo jak przeszła — work → worked → worked — ale nieregularne potrafią mieć trzy różne postacie: go → went → goneiść, jechać, write → wrote → writtenpisać.

I czwarte: świeża wiadomość. Coś, co dopiero co się stało, a skutek jeszcze wisi w powietrzu. She's just finished her exam.Ona właśnie skończyła egzamin. Przed chwilą, na gorąco.

Ten czas nosi ze sobą całą świtę słówek i to one najczęściej cię ostrzegą, że trzeba po niego sięgnąć.

Pierwsza grupa mówi o doświadczeniu: everkiedykolwiek i nevernigdy. Have you ever been to Italy?Byłeś kiedyś we Włoszech? I've never tried oysters.Nigdy nie próbowałem ostryg. Oba wskakują między have a czasownik.

Druga grupa dotyczy świeżości: justwłaśnie, przed chwilą, alreadyjuż, yetjeszcze. I've just eaten.Właśnie zjadłem. She's already left.Ona już wyszła. Have you finished yet?Skończyłeś już? Zwróć uwagę: yet ląduje na końcu zdania i działa tylko w pytaniach oraz przeczeniach, a just i already siedzą w środku.

Trzecia grupa to czas trwania i tu trzeba uważać: forprzez, od — okres oraz sinceod — punkt w czasie. For two yearsprzez dwa lata — bo dwa lata to długość. Since 2020od 2020 roku — bo rok to punkt na osi. Zapytaj sam siebie: „jak długo?" czy „od kiedy?".

I ostatnia garść: so farjak dotąd, recentlyostatnio, up to nowdo tej pory. Wszystkie ciągną zdanie w stronę „od przeszłości aż po teraz".

Fundamentalny błąd to wrzucenie konkretnego momentu przeszłości do tego czasu. I have seen him yesterday jest złamane. Skoro mówisz yesterdaywczoraj, przechodzisz na I saw him yesterday.Widziałem go wczoraj. Data zamyka przeszłość, a Present Perfect potrzebuje jej otwartej.

Zaraz za tym idzie for kontra since. For bierze długość (for three monthsprzez trzy miesiące), since bierze punkt startu (since Marchod marca). Since three months nie istnieje, choć kusi, bo po polsku „od trzech miesięcy" i „od marca" wyglądają tak samo.

Osobna sprawa to been kontra gone. He's been to Paris.Był w Paryżu (i wrócił). znaczy, że ma to w życiorysie. He's gone to Paris.Pojechał do Paryża (i go nie ma). znaczy, że nadal go tu nie ma. Jedna literka, a zupełnie inna informacja o tym, gdzie ten człowiek teraz jest.

Uważaj też na skrót he's — może znaczyć he is albo he has. Rozpoznasz po tym, co stoi dalej: he's tiredon jest zmęczony (jest) kontra he's finishedon skończył (skończył). Po skrócie idzie trzecia forma? To has.

I na koniec kalka z polskiego: I am here since Monday. Skoro coś trwa od poniedziałku do teraz, potrzebujesz mostu — I have been here since Monday.Jestem tu od poniedziałku. Czas teraźniejszy tego nie udźwignie.

Najlepiej poczujesz ten czas w akcji — w Story Generatorze zobaczysz go w całej historii, a nie w pojedynczym zdaniu.