Zaimki zwrotne i wzajemne
myself, each other. Siebie, sam, nawzajem. I mnóstwo polskich „się”, które po angielsku znikają.
Użycie
Zaimek zwrotny wchodzi wtedy, gdy ktoś robi coś samemu sobie. I cut myself, czyli skaleczyłem się. Ja tnę i ja obrywam.
Po polsku masz na to krótkie „się” albo „siebie”: „skaleczyłem się”, „widzę siebie w lustrze”. Po angielsku każda osoba ma własną formę: myself, herself, themselves.
I najważniejsze zdanie tej strony: polskie „się” bardzo często nie ma żadnego odpowiednika. „Czuję się dobrze” to I feel good, a nie I feel myself good. „Spotkajmy się” to let's meet. Zanim dopiszesz myself, zapytaj: czy ja naprawdę robię coś samemu sobie?
Te słowa mają jeszcze drugą robotę: podkreślają „sam, osobiście”. I made it myself. A obok nich stoi each other, kiedy dwie osoby robią coś sobie nawzajem.
Formy
Osiem form. Liczba pojedyncza kończy się na -self, mnoga na -selves.
| osoba | zwrotny | ||
|---|---|---|---|
| I | → | myself | I cut myself. |
| you | → | yourself | Help yourself! |
| he | → | himself | He hurt himself. |
| she | → | herself | She taught herself. |
| it | → | itself | It turns itself off. |
| we | → | ourselves | We enjoyed ourselves. |
| you (wy) | → | yourselves | Enjoy yourselves! |
| they | → | themselves | They did it themselves. |
Spójrz na budowę. My, your, our + self: myself, yourself, ourselves. Ale him, them + self: himself, themselves. Form hisself i theirselves nie ma, choć brzmią logicznie.
You ma dwie wersje. Do jednej osoby yourself, do kilku yourselves: Help yourself! kontra Help yourselves, everyone!
Najczęściej spotkasz je przy czasownikach, przy których łatwo zrobić coś sobie: I burnt myself on the oven. She looked at herself in the mirror. He taught himself to play the guitar.
Stałe zwroty, które warto znać na pamięć.
Enjoy yourself! Help yourself. Make yourself at home. Behave yourself! Let me introduce myself.
Kiedy „się” to nie myself
Tu leży największa pułapka. Polskie „się” stoi przy masie czasowników, które po angielsku żadnego zaimka nie biorą.
| po polsku | po angielsku | ||
|---|---|---|---|
| czuć się | → | feel | I feel tired. |
| spotkać się | → | meet | Let's meet at six. |
| skupić się | → | concentrate | I can't concentrate. |
| relaksować się | → | relax | I relax at weekends. |
| obudzić się | → | wake up | I woke up late. |
| martwić się | → | worry | Don't worry. |
| ubrać się | → | get dressed | She got dressed. |
I feel tired. Nie I feel myself tired. Let's meet at six. Nie meet ourselves. I can't concentrate. Nie concentrate myself.
Dlaczego? Bo po polsku „się” to często po prostu część czasownika. Nic nie wraca do mówiącego. Po angielsku myself pojawia się tylko wtedy, gdy naprawdę robisz coś samemu sobie: tniesz się, parzysz, uczysz, widzisz w lustrze.
Przy myciu i ubieraniu angielski też zwykle odpuszcza: I washed and got dressed. I washed myself nie jest błędem, tylko brzmi bardziej szczegółowo. Pasuje na przykład do dziecka, które dopiero uczy się samo myć.
By myself, czyli sam
Myself potrafi też znaczyć „sam, osobiście”. Wtedy nic nikomu nie robisz, tylko podkreślasz, kto to zrobił.
I painted the kitchen myself. Did you make this cake yourself? The manager herself called me. Bez myself zdanie dalej jest poprawne, tylko traci nacisk.
By myself to „w pojedynkę, bez nikogo”: I live by myself. She travelled by herself. To samo znaczy on my own: I live on my own.
Uważaj na przyimek: by myself, nie by me. By me znaczy „przeze mnie” albo „obok mnie”.
Each other
Kiedy dwie osoby robią coś sobie nawzajem, angielski ma na to osobne słowo: each other.
We love each other. On kocha ją, ona kocha jego. We love ourselves. Każde kocha siebie. Po polsku oba zdania mogą brzmieć „kochamy się”, po angielsku to dwie różne historie.
They looked at each other. On na nią, ona na niego. They looked at themselves in the mirror. Każdy na swoje odbicie.
Each other się nie odmienia: we, you, they, i zawsze each other. Przy meet i get married zwykle nie jest potrzebne: We met in 2010. They got married last year.
W tekstach spotkasz też one another. Znaczy to samo.
Błędy i pułapki
Pięć pułapek. Pierwsza jest najważniejsza.
1. Myself przy każdym „się”. I feel myself tired, We met ourselves at the station. Te czasowniki nie biorą zaimka: I feel tired, We met at the station.
2. Ourselves zamiast each other. My brother and I phone ourselves every day znaczy, że każdy dzwoni sam do siebie. Jeśli dzwonicie do siebie nawzajem: We phone each other every day.
3. Hisself i theirselves. Brzmią logicznie, ale ich nie ma. Tylko himself i themselves.
4. Yourself do grupy. Mówisz do kilku osób? Enjoy yourselves!, Help yourselves! Yourself jest dla jednej.
5. By me zamiast by myself. I did it by me nie znaczy „sam to zrobiłem”. Potrzebujesz by myself albo po prostu myself: I did it myself.
Przykłady
„Się”, „siebie” i „sam” w codziennych zdaniach.
- Be careful with that knife or you'll cut yourself.
- Help yourselves to some coffee.
- I don't feel very well today.
- She taught herself Italian.
- We sent each other messages every day.
- Did you fix the car yourself?
- He lives by himself in a small flat.
- Let's meet outside the cinema.
Zerknij na trzecie i ostatnie: „czuję się” i „spotkajmy się” bez żadnego myself ani ourselves. W piątym each other, bo wiadomości szły w obie strony. A w drugim yourselves, bo kawa jest dla kilku osób.