some / any / no
Trochę, jakieś, żadne. O wyborze decyduje rodzaj zdania, nie rzeczownik.
Użycie
Some, any i no mówią o ilości, której nie podajesz. Nie „trzy jabłka” ani nie „dwa litry”, tylko po prostu „trochę”, „jakieś”, „żadne”.
Zacznij od some. I bought some apples. Po polsku nie ma tu żadnego słowa na ilość i wcale go nie brakuje. Po angielsku some mówi: kupiłem jabłka, nie wiem ile, nieważne ile, ale jakieś przyniosłem. I bought apples też jest poprawne. Some dodaje tylko nieokreśloną ilość, a w mowie wskakuje w to miejsce bardzo często, bo tak brzmi naturalnie.
Some pracuje z dwiema rzeczami: z liczbą mnogą (some apples, some friends) i z masą (some water, some advice). Z jedną sztuką nie pracuje. Jedno krzesło to a chair, nie some chair.
Any to brat some do przeczeń i pytań. No to „żaden”, czyli skrót od not any. Ta trójka dzieli między siebie zdania, a nie rzeczowniki. O tym jest następna sekcja.
Gdzie co stoi
O wyborze nie decyduje rzeczownik, tylko rodzaj zdania.
| zdanie | słowo | ||
|---|---|---|---|
| twierdzenie | → | some | I've got some questions. |
| przeczenie | → | not … any | I haven't got any questions. |
| pytanie | → | any | Have you got any questions? |
Ten sam rzeczownik, trzy zdania, trzy słowa. Po polsku zmienia się tylko końcówka: „mam pytania”, „nie mam pytań”, „masz pytania?”. Po angielsku zmienia się słowo przed rzeczownikiem.
No to przeczenie bez not.
| I don't have any money. | = | I have no money. |
| There aren't any chairs. | = | There are no chairs. |
Dwa zdania, ten sam sens. Różnica jest w tym, gdzie siedzi przeczenie. W I don't have any money przeczy czasownik (don't), a any tylko mu towarzyszy. W I have no money czasownik jest twierdzący, a całe przeczenie bierze na siebie no. Przeczenie w angielskim zdaniu jest jedno: albo przy czasowniku, albo w no. Nigdy w obu miejscach naraz.
No jest krótsze i bardziej stanowcze: Sorry, there's no milk. W codziennej rozmowie częściej słychać not any. No dobrze brzmi w krótkich komunikatach i na tabliczkach: No parking. No problem.
Za no rzeczownik stoi goły, bez a i bez the: I have no car, There's no time. No zajmuje miejsce przedimka, więc drugi się tam nie zmieści.
Kiedy reguła się odwraca
Reguła z tabeli działa w dziewięciu zdaniach na dziesięć. Ta sekcja jest o tym dziesiątym, a w mowie jest go zaskakująco dużo.
Some w pytaniu: kiedy coś proponujesz albo o coś prosisz.
Would you like some tea? Can I have some water, please? To są pytania tylko z wyglądu. Tak naprawdę częstujesz albo prosisz i spodziewasz się odpowiedzi „tak”. Some w pytaniu mówi: zakładam, że tak.
Porównaj: Is there any tea? Tu naprawdę nie wiesz i sprawdzasz. Would you like some tea? Tu herbata jest i właśnie ją podajesz. Przy stole, w kawiarni, w biurze, kiedy ktoś stawia przed tobą talerz: some.
Any w twierdzeniu: „jakikolwiek, obojętnie który”.
Take any bus — they all go to the centre. Call me any time. Any doctor will tell you that. Tu any nie ma nic wspólnego z przeczeniem. Znaczy tyle, że wybór nie gra roli: bierzesz, co chcesz, a wynik będzie ten sam. Dlatego może stać nawet przy jednej sztuce: any bus, any doctor.
Any po if.
If you have any questions, call me. Zdanie jest twierdzące, ale if robi z niego niewiadomą: może pytania będą, może nie. A niewiadoma to teren any.
Błędy i pułapki
Pięć pułapek. Trzy pierwsze to kalki z polskiego.
1. Dwa przeczenia. „Nie mam żadnego czasu” ma po polsku dwa przeczenia i jest w porządku. Po angielsku drugie przeczenie się gryzie z pierwszym. I don't have no time usłyszysz w piosence, ale nie w mailu. Wybierz jedno: I don't have any time albo I have no time.
2. Przedimek po no. „Nie mam samochodu” to I have no car, nie I have no a car. No stoi tam, gdzie stałoby a, więc drugie słowo już się nie mieści.
3. „Jakieś” to nie zawsze any. „Mam jakieś pytania”: polskie „jakieś” podpowiada any, a tu chodzi o some, czyli I have some questions. W twierdzeniu any znaczy „obojętnie które”, a twoje pytania to jednak konkretne pytania.
4. Some przy jednej sztuce. Some pracuje z liczbą mnogą i z masą. Jedno krzesło to a chair: I need a new chair, nie I need some new chair.
5. „Żaden” na początku zdania. Gdy przeczenie otwiera zdanie, jedynym wyjściem jest no: No students came to the meeting. Nie Not any students came i nie Any students didn't come. Any stoi po przeczeniu, nigdy przed nim.
Przykłady
Zdania, w których cała trójka pracuje na co dzień.
- Could you get some bread on your way home?
- We don't have any meetings this afternoon.
- Are there any good restaurants near your hotel?
- Would you like some more coffee?
- Sorry, there's no time to change the plan now.
- She didn't give me any information about the price.
- If you need any help with the report, let me know.
- You can park on any street — it's free on Sundays.
Spójrz jeszcze raz na czwarte i ósme zdanie. Some w pytaniu, any w twierdzeniu: oba wbrew tabeli i oba nie bez powodu. Czwarte częstuje, ósme mówi „obojętnie gdzie”. Jak to złapiesz, masz cały temat.