Policzalne i niepoliczalne
Sztuki liczysz, masy nie. Cała sztuka w tym, że angielski nie zawsze dzieli tak jak polski.
Użycie
Angielski dzieli rzeczowniki na dwie szuflady: rzeczy, które liczysz na sztuki, i masę, której nie liczysz. Kłopot w tym, że granica nie zawsze biegnie tam, gdzie po polsku.
Test jest prosty: postaw przed słowem liczbę. Three chairs? Normalnie — więc chair jest policzalne. Three furnitures? Nie istnieje — furniture to masa. Krzesło jest sztuką, meble jako całość to kategoria. Nikt nie liczy „mebli” — liczy się krzesła, stoły i szafy.
Do masy należą trzy grupy.
Substancje i jedzenie: water, milk, coffee, sugar, rice, bread, cheese, fruit — bez naczynia albo porcji nie da się ich policzyć.
Rzeczy abstrakcyjne: advice, information, help, knowledge, fun, progress.
Zbiorcze kategorie: furniture, luggage, equipment, money, homework, traffic, news, weather.
Pierwsza grupa nie robi kłopotu — po polsku też nikt nie mówi „trzy wody”. Uważaj na dwie pozostałe. Po polsku liczysz „rady”, „informacje”, „meble” i „wiadomości”, a po angielsku to jest masa. Zapamiętaj to raz porządnie, bo intuicja będzie tu podpowiadać źle jeszcze długo.
Co idzie z czym
Od tego, do której szuflady trafia słowo, zależy wszystko, co stoi obok niego.
| policzalne | niepoliczalne | |
|---|---|---|
| jedna sztuka | a chair | — |
| liczba mnoga | chairs | — |
| czasownik | The chairs are new. | The furniture is new. |
| trochę | some chairs | some furniture |
| dużo | many chairs | much furniture |
| ile? | How many chairs? | How much furniture? |
| kilka / trochę | a few chairs | a little furniture |
Trzy ostatnie wiersze mają własną stronę, ale wzór widać już teraz: każde słowo od ilości ma wersję „dla sztuk” i wersję „dla masy”. Wspólne jest tylko some (i a lot of, ale o nim później).
W ogólnym zdaniu niepoliczalne stoi samo, bez niczego: Money doesn't make you happy. Information is power.
Jak jednak policzyć masę? Na dwa sposoby.
Pierwszy — porcja albo naczynie: a piece of advice, a piece of furniture, a loaf of bread, a bottle of water, a cup of coffee, a bar of chocolate, a bag of rice.
Drugi — inne słowo, które oznacza sztukę. Często brzmi naturalniej niż „piece of”:
| masa | sztuka | ||
|---|---|---|---|
| work | → | a job | I'm looking for a job. |
| travel | → | a trip | How was your trip? |
| luggage | → | a suitcase | I've only got one suitcase. |
| money | → | a coin, a note | Have you got a coin for the trolley? |
| furniture | → | a chair, a table | We need two more chairs. |
I'm looking for a job. — nie a work. How was your trip? — nie your travel.
Jedno słowo, dwa znaczenia
Część słów siedzi w obu szufladach naraz — i w każdej znaczy coś innego. Jedna litera a zmienia sens zdania.
Coffee / a coffee. I don't drink coffee. — kawa jako napój w ogóle. Two coffees, please. — dwie filiżanki. W kawiarni zamawiasz sztuki.
Time / a time. I don't have time. — masa. I've been there three times. — liczysz razy. We had a great time. — jedno konkretne przeżycie.
Experience / an experience. She has a lot of experience. — doświadczenie zawodowe, masa. It was an amazing experience. — jedno zdarzenie.
Room / a room. Is there room for one more? — miejsce, przestrzeń. We need a room for two nights. — pokój.
Chicken / a chicken. I'll have the chicken. — mięso na talerzu. A chicken to żywy ptak na podwórku.
Gdy słowo pasuje do obu szuflad, zapytaj sam siebie: mówię o masie czy o jednej sztuce?
Błędy i pułapki
Pięć pułapek. Prawie wszystkie biorą się z kalki z polskiego.
1. Liczysz to, co po polsku jest liczbą mnogą. „Informacje”, „rady”, „meble”, „wiadomości” — po polsku liczba mnoga, po angielsku masa. Some information, some advice, some furniture, the news. Nigdy informations, nigdy an advice.
2. Czasownik idzie za angielskim słowem, nie za polskim. Po polsku „pieniądze są”, „wiadomości są”. Po angielsku The money is in the bank. i The news is good. To samo z this: this information, nie these informations.
3. What a nice weather! Tu kalka kusi najmocniej. Weather jest niepoliczalne, więc a odpada: What nice weather! Tak samo What good news!, nie What a good news!
4. A work, a travel, a homework. Posada to a job, wyjazd to a trip. Homework zawsze jest masą: I have a lot of homework. — nigdy homeworks.
5. Many money. Money to masa, więc nie bierze many. Mówisz a lot of money albo, w przeczeniu, I don't have much money.
Przykłady
Zdania, w których obie szuflady pracują obok siebie.
- Can you give me some advice about the contract?
- We don't have much furniture in the living room yet.
- The information on their website is out of date.
- She has a lot of experience in sales.
- Two coffees and a piece of cheesecake, please.
- Our luggage is in the car — just two small suitcases.
- How much money do you need for the trip?
- The news isn't good: our flight has been cancelled.
Spójrz na szóste zdanie: luggage is, ale two suitcases. Ta sama rzecz — raz masa, raz sztuki. O tym jest cała ta strona.