Strona bierna
It was built in 1990. Liczy się rzecz, a nie ten, kto to zrobił.
Użycie
Zwykle mówisz, kto coś zrobił: Someone stole my bike. Strona bierna przestawia światło. W centrum staje rzecz, a sprawca schodzi na bok albo znika: My bike was stolen.
Sięgasz po nią w trzech sytuacjach. Nie wiesz, kto to zrobił: My bike was stolen. Nie ma to znaczenia: The office is cleaned every evening. Albo to oczywiste: He was arrested. Przez kogo? Wiadomo, przez policję.
Po polsku masz na to kilka sposobów i rzadko jest to „zostać”: „ukradli mi rower”, „biuro sprząta się wieczorem”, „zbudowano go w 1990”. Po angielsku wszystkie te zdania idą jedną drogą: be + trzecia forma. Dlatego strona bierna jest w angielskim dużo częstsza, niż podpowiada polskie ucho. W wiadomościach, instrukcjach i mailach z pracy spotkasz ją na każdym kroku.
Breakfast is included. The meeting has been cancelled. Your order will be delivered tomorrow.
Trzecia forma to ta z ostatniej kolumny czasowników nieregularnych: build – built – built, steal – stole – stolen. Przy regularnych to po prostu -ed: cleaned, cancelled.
Forma: be + III forma
Wzór jest jeden: be + trzecia forma. Cała gramatyka siedzi w be, trzecia forma się nie rusza.
| strona bierna | |||
|---|---|---|---|
| Present Simple | → | is made | Cheese is made from milk. |
| Past Simple | → | was built | It was built in 1990. |
| Present Perfect | → | has been sold | The flat has been sold. |
| Present Continuous | → | is being fixed | My car is being fixed. |
| will | → | will be done | It will be done today. |
| can, must… | → | can be done | It can be done. |
Spójrz na środkową kolumnę: made, built, sold, fixed, done. W każdym wierszu trzecia forma. Czas zmienia tylko be: is, was, has been, is being, will be. Znasz czasy, to znasz już stronę bierną. Dokładasz tylko be we właściwej formie.
Be zgadza się z rzeczą, o której mówisz: The room is cleaned every day., ale The rooms are cleaned every day. A window was broken., ale Two windows were broken.
Po czasowniku modalnym be stoi w formie podstawowej, bez -s i bez to: It can be done. The form must be signed. It should be checked.
W luźnej mowie usłyszysz czasem get zamiast be, zwłaszcza przy zmianach w życiu: She got promoted. They got married. Na razie wystarczy, że to rozpoznasz.
Przeczenia i pytania
Przeczenie i pytanie robisz tak samo jak przy zwykłym be. Trzecia forma stoi i czeka.
| Past Simple | |||
|---|---|---|---|
| twierdzenie | → | was invited | She was invited. |
| przeczenie | → | wasn't invited | She wasn't invited. |
| pytanie | → | was … invited? | Was she invited? |
Not idzie po be albo po pierwszym słowie pomocniczym: Breakfast isn't included. The bill hasn't been paid yet. It won't be finished today.
W pytaniu be wychodzi przed rzecz: Is breakfast included? Has the bill been paid? Ze słowem pytającym na początku: When was this house built?
Bez did. W stronie biernej be robi całą robotę. When did this house build? to przerobione zdanie czynne i nie działa: dom niczego nie budował.
Urodziłem się: I was born.
Po angielsku urodzenie to strona bierna: I was born in 1985. Where were you born? Po polsku mówisz „urodziłem się”, więc kusi I born albo I am born. Urodziłeś się raz, w przeszłości: was born, were born.
By, czyli kto to zrobił
Sprawca w stronie biernej zwykle jest niepotrzebny. Jeśli jednak chcesz go dodać, wchodzi przez by.
This picture was painted by my grandmother. The book was written by a doctor. Tu by niesie nową, ciekawą informację, więc zostaje.
W większości zdań by byłoby zbędne. My bike was stolen by a thief. A przez kogo innego? He was arrested by the police. Jasne. Jeśli sprawca nic nie wnosi, kończysz zdanie przed by.
A jeśli to sprawca jest najważniejszy, wróć do strony czynnej. My grandmother painted this picture. jest tak samo dobre jak zdanie z by. Wybierasz tylko, co ma stać na początku.
Błędy i pułapki
Pięć pułapek. Najczęstsza to zgubione be.
1. Bez be. The house built in 1990 wygląda, jakby dom sam coś zbudował. Potrzebujesz be: The house was built in 1990.
2. Zła forma czasownika. It was build, It is make in China. Po be zawsze trzecia forma: was built, is made. Przy nieregularnych zajrzyj do trzeciej kolumny: was stolen, nie was stole.
3. Strona bierna od happen. It was happened yesterday. Happen, arrive i die nie mają strony biernej, bo nikt ich nikomu nie robi. Po prostu: It happened yesterday. We arrived late. Polskie „to się stało” brzmi trochę biernie i stąd pokusa.
4. I born. Urodzenie zawsze w stronie biernej i w przeszłości: I was born in Gdańsk. Nie I born i nie I am born.
5. Be w złej liczbie. The rooms is cleaned every day. Be patrzy na rzecz z początku zdania. Pokoje to liczba mnoga, więc are cleaned.
Przykłady
Zdania, w których strona bierna pracuje na co dzień.
- Is breakfast included in the price?
- My phone was stolen on the train.
- The meeting has been moved to Friday.
- English is spoken all over the world.
- Your car is being washed right now.
- The results will be sent by email.
- This form must be signed by both parents.
- Where were you born?
Zerknij na siódme zdanie: by both parents zostaje, bo ważne jest, kto podpisuje. W drugim nikt nie dopisze by a thief, bo to oczywiste. A w szóstym by email to wcale nie sprawca, tylko sposób: „mailem”.