Zdania względne
who, which, that. Człowiek, który… Jedno słowo zamiast całej odmiany „który”.
Użycie
Zdanie względne dokleja do rzeczownika opis. Nie jakiś człowiek, tylko człowiek, który mieszka obok. Po polsku robi to „który”, po angielsku who, which albo that.
I have a friend who lives in Canada. This is the phone which I bought last week. Bez tej doklejki nie wiadomo, o którego przyjaciela i o który telefon chodzi.
Dobra wiadomość: polskie „który” odmienia się przez rodzaje i przypadki. „Który”, „która”, „którego”, „którym”, „o której”. Angielskie słowo stoi w miejscu. The woman who…, the man who…, the people who… i zawsze to samo who. Pytasz tylko o jedno: człowiek czy rzecz?
Te słowa znasz już z pytań: Who is that?, Which one?, Whose bag is this? Tutaj nie pytają, tylko łączą dwa zdania w jedno.
Who, which, that
Trzy słowa i jedna decyzja: kim albo czym jest to, co opisujesz.
| który | |||
|---|---|---|---|
| ludzie | → | who | the man who lives here |
| rzeczy | → | which | the car which I bought |
| jedno i drugie | → | that | the film that we saw |
Who przy ludziach: The woman who works here is very nice. Do you know anyone who speaks Spanish?
Which przy rzeczach: The train which leaves at six is cheaper.
That pasuje do jednych i drugich i w rozmowie słyszysz je najczęściej: the man that called, the book that I'm reading. Jeśli się wahasz, that prawie zawsze cię uratuje. Jedyny wyjątek zobaczysz w sekcji o przecinkach.
Po słowie względnym idzie zwykły szyk zdania, bez pytającego przestawiania: the place where I live, a nie where do I live.
Whose i where
Dwa kolejne słowa: czyj i gdzie.
| słowo | |||
|---|---|---|---|
| czyj | → | whose | a friend whose dog bites |
| gdzie | → | where | the town where I grew up |
Whose to „którego”, „której”, „których” w sensie posiadania: I have a neighbour whose dog barks all night. She's the woman whose car was stolen. Po whose od razu rzeczownik: whose dog, whose car. I bez apostrofu: who's to who is.
Where przy miejscach: This is the café where we first met. I'd like to live somewhere where it's warm. Polskie „w którym” przy miejscu to po angielsku najczęściej po prostu where.
Przy czasie usłyszysz podobnie when: the day when we met. Na razie wystarczy, że to rozpoznasz.
Kiedy można pominąć
Who, which i that często można po prostu wyrzucić. W rozmowie dzieje się to bez przerwy.
| who / which / that | |||
|---|---|---|---|
| po nim czasownik | → | zostaje | the man who called |
| po nim osoba | → | można pominąć | the man (who) I called |
Zasada jest jedna. Spójrz, co stoi tuż po słowie względnym. Jeśli czasownik, słowo zostaje: the man who called you. Bez who zdanie się rozsypie. Jeśli osoba (I, you, she, my boss), słowo możesz pominąć: the man you called.
The film we saw was great. Is this the book you told me about? Obie wersje, z that i bez, są poprawne. Bez brzmi luźniej.
Przyimek na końcu.
Polskie „o której”, „z którym”, „na którego” zaczyna się od przyimka. Po angielsku przyimek zostaje przy czasowniku, czyli zwykle na końcu: the people I work with, the job she applied for. Dokładnie tak samo jak w pytaniach: Who do you work with? Wersja with whom I work istnieje, ale brzmi jak pismo z urzędu.
Zdania z przecinkami
Czasem zdanie względne nie mówi, o kogo chodzi, tylko dorzuca ciekawostkę. Wtedy stoi między przecinkami.
My brother, who lives in London, is a doctor. Brat jest jeden, więc wiadomo, o kogo chodzi. Kawałek w przecinkach to dodatek: wyrzucisz go i zdanie dalej ma sens.
Porównaj: The students who passed the test got a certificate. Bez przecinków: tylko ci, którzy zdali. The students, who passed the test, got a certificate. Z przecinkami: zdali wszyscy i certyfikat dostał każdy.
Między przecinkami obowiązują dwie zasady. Nie ma that, tylko who albo which: Warsaw, which is the capital of Poland, has a beautiful old town. I niczego nie wolno pominąć.
Po polsku przecinek stawiasz przed każdym „który”. Po angielsku przecinki niosą znaczenie: stawiasz je tylko wtedy, gdy kawałek jest dodatkiem.
Błędy i pułapki
Pięć pułapek.
1. Which przy człowieku. The man which lives next door. Which jest dla rzeczy. Przy ludziach who albo that: The man who lives next door.
2. Dodatkowy zaimek. This is the man who I met him yesterday. Who już zastępuje him, więc him wylatuje: This is the man (who) I met yesterday. To samo z it: the book that I read it → the book that I read.
3. What zamiast that. „Wszystko, co mam” podsuwa everything what I have. Po everything, anything, all i the only thing idzie that albo nic: everything (that) I have.
4. Pominięte słowo, którego pominąć nie wolno. The woman lives next door is a nurse. Po woman od razu stoi czasownik, więc who musi zostać: The woman who lives next door is a nurse.
5. That między przecinkami. My mum, that lives in Kraków, … Między przecinkami tylko who albo which: My mum, who lives in Kraków, …
Przykłady
Zdania, w których „który” pracuje na co dzień.
- I've got a friend who works for a big bank.
- Is this the bus that goes to the airport?
- The hotel we stayed at was right by the sea.
- She's the colleague whose idea won the competition.
- That's the restaurant where we had our first date.
- Everything you need is in this folder.
- My dad, who is seventy, still goes running every day.
- I can't find the keys I put on the table.
Zerknij na trzecie, szóste i ósme. W żadnym nie ma that ani which, bo po rzeczowniku od razu stoi osoba: we, you, I. W trzecim przyimek at czeka na samym końcu. A w siódmym przecinki: tata jest jeden, wiek to dodatek.