Budowa pytań
Pomocnik na początek. A jak go nie ma, przychodzi do.
Użycie
Po polsku pytanie robisz intonacją albo słówkiem „czy”. Po angielsku zmienia się szyk: przed podmiotem staje pomocnik.
You are tired. → Are you tired? Po polsku oba zdania wyglądają identycznie i różni je tylko kropka albo pytajnik. Po angielsku are przeskakuje przed you i już od pierwszego słowa wiadomo, że to pytanie.
Pomocnik robi więc tę samą robotę co nasze „czy”: daje znać na samym początku, że za chwilę padnie pytanie. Różnica polega na tym, że angielskiego „czy” nie wolno pominąć. You are tired? z intonacją pytającą przejdzie w rozmowie, ale tylko jako zdziwienie: „Ty jesteś zmęczony?!”.
Cała strona to jedna zasada i jej konsekwencje. Pomocnik na początek, a jak go nie ma, przychodzi do. Działa w każdym czasie, z każdym modalnym i z każdym słowem pytającym.
Pomocnik na początek
Jeśli w zdaniu jest pomocnik, sprawa jest prosta: przestawiasz go przed podmiot. Reszta zdania zostaje na swoim miejscu.
| twierdzenie | pytanie | ||
|---|---|---|---|
| She is tired. | → | Is she tired? | is przed she |
| They can swim. | → | Can they swim? | can przed they |
| You have finished. | → | Have you finished? | have przed you |
| He will come. | → | Will he come? | will przed he |
Pomocnikiem jest am / is / are, was / were, have / has / had, will i wszystkie modalne: can, could, should, must, would. Każdy z nich robi w pytaniu dokładnie to samo: przeskakuje na początek.
To be zachowuje się tak samo, nawet kiedy jest jedynym czasownikiem w zdaniu: She is at home. → Is she at home? Żadne do nie jest mu potrzebne.
A gdy pomocnika nie ma? Przychodzi do.
| twierdzenie | pytanie | ||
|---|---|---|---|
| You live here. | → | Do you live here? | do |
| She works here. | → | Does she work here? | does, a work bez -s |
| They saw it. | → | Did they see it? | did, a see w formie podstawowej |
W Present Simple i Past Simple twierdzenie nie ma żadnego pomocnika. You live here to sam podmiot i sam czasownik. Nie ma czego przestawić, więc angielski dokłada pomocnika specjalnie na tę okazję: do, does albo did.
I teraz najważniejsze: do bierze na siebie całą robotę. Końcówka -s przechodzi na does, przeszłość przechodzi na did. Czasownik zostaje goły: Does she work here?, nie Does she works. Did they see it?, nie Did they saw.
Have w znaczeniu „mieć” też potrzebuje do: Do you have a car? Wersja bez do istnieje tylko z got: Have you got a car?
Pytanie przeczące? N't zostaje przyklejone do pomocnika i idzie z nim na początek: Why didn't you call? Isn't she coming?
Szczegóły dla każdego czasu znajdziesz na jego stronie. Tu wystarczy jedna zasada, która działa we wszystkich naraz.
Słowa pytające
Pytanie, na które nie da się odpowiedzieć „tak” albo „nie”, zaczyna się od słowa pytającego. Reszta to to samo, co opisane na poprzedniej karcie.
| po polsku | słowo | ||
|---|---|---|---|
| co | → | what | What do you do? |
| gdzie, dokąd | → | where | Where are you going? |
| kiedy | → | when | When does the film start? |
| kto, kogo | → | who | Who did you meet? |
| dlaczego | → | why | Why are you laughing? |
| który (z kilku) | → | which | Which one do you want? |
| czyj | → | whose | Whose coat is this? |
| jak | → | how | How did you get here? |
Wzór jest jeden: słowo pytające + pomocnik + podmiot + czasownik. Where do you live? What is she doing? When will they arrive? Słowo pytające tylko staje na samym przodzie. Wszystko za nim wygląda jak w pytaniu „tak / nie”.
Which czy what? Which wybiera z kilku rzeczy, które masz przed oczami: Which one do you want, the red or the blue? What pyta ogólnie, bez listy: What do you want for dinner?
Who, which i whose potrafią też stanąć w środku zdania jako „który” i „czyj”: the man who lives next door. To już nie pytanie, tylko zdanie względne.
How plus jedno słowo.
| po polsku | pytanie | ||
|---|---|---|---|
| ile (masa) | → | how much | How much is it? |
| ile (sztuk) | → | how many | How many kids do they have? |
| ile lat | → | how old | How old is your son? |
| jak długo | → | how long | How long have you lived here? |
| jak często | → | how often | How often do you go there? |
| o której | → | what time | What time is it? |
How much i how many znasz ze strony o ilościach: masa i sztuki. How old to „ile lat”, bo wiek się po angielsku JEST, a nie MA: How old are you?
Pytanie o podmiot
Jest jeden przypadek, w którym do w ogóle się nie pojawia: kiedy pytasz o tego, kto coś robi.
| pytanie | |||
|---|---|---|---|
| bez do | → | Who called you? | Kto do ciebie dzwonił? |
| z did | → | Who did you call? | Do kogo dzwoniłeś? |
| bez do | → | What happened? | Co się stało? |
| z did | → | What did you do? | Co zrobiłeś? |
Porównaj dwa pierwsze wiersze. W Who called you? nie wiesz, KTO dzwonił. Who zajmuje miejsce podmiotu, więc nie ma czego przestawiać. Zdanie zostaje w szyku twierdzenia: Somebody called you → Who called you?
W Who did you call? wiesz, kto dzwonił: ty. Pytasz o tego, do kogo. Podmiot (you) jest na miejscu, więc wraca normalny szyk pytania i z nim did.
Ta sama sztuczka działa z what: What happened? nie ma żadnego did, bo what to podmiot. A w teraźniejszości czasownik dostaje -s, jak przy he: Who lives here? What makes you happy?
Pytanie kontrolne: czy odpowiedź stanie na początku zdania? „Kto dzwonił?” – „Anna dzwoniła”. Tak, więc bez do. „Do kogo dzwoniłeś?” – „Dzwoniłem do Anny”. Nie, więc z did.
Przyimek na końcu
Po polsku przyimek otwiera pytanie: „O czym…?”, „Na kogo…?”, „Z kim…?”. Po angielsku zostaje tam, gdzie stał w zdaniu, czyli zwykle na samym końcu.
| po polsku | po angielsku | ||
|---|---|---|---|
| O czym myślisz? | → | What are you thinking about? | about na końcu |
| Na kogo czekasz? | → | Who are you waiting for? | for na końcu |
| Skąd jesteś? | → | Where are you from? | from na końcu |
| Z kim rozmawiałeś? | → | Who were you talking to? | to na końcu |
Skąd się to bierze? Z twierdzenia: I'm thinking about work. About stoi za czasownikiem. W pytaniu work zamienia się w what i ucieka na początek, a about zostaje na swoim miejscu: What are you thinking about?
About what are you thinking? to kalka z polskiego. Przyimek z przodu zdarza się tylko w bardzo oficjalnym języku (To whom…?), a w rozmowie brzmi jak przemówienie. Przyimek na końcu pytania to w angielskim norma, nie niechlujstwo.
Najczęstsze pary, które zobaczysz w takich pytaniach: look for, wait for, talk to, listen to, think about, worry about, be from. Przyimek trzyma się czasownika, nie słowa pytającego.
Krótkie odpowiedzi
Na pytanie „tak / nie” samo Yes brzmi ucięte. Angielski odpowiada krótko, ale pełniej: Yes albo No, podmiot i ten sam pomocnik, który był w pytaniu.
| pytanie | tak / nie | ||
|---|---|---|---|
| Do you like coffee? | → | Yes, I do. | No, I don't. |
| Is she at home? | → | Yes, she is. | No, she isn't. |
| Can they swim? | → | Yes, they can. | No, they can't. |
| Have you finished? | → | Yes, I have. | No, I haven't. |
| Did he call? | → | Yes, he did. | No, he didn't. |
Zasada jest mechaniczna: odbijasz pomocnika. Pytanie z do dostaje odpowiedź z do, pytanie z is dostaje is, pytanie z can dostaje can. Czasownika z pytania nie powtarzasz: Yes, I do, nie Yes, I like.
W odpowiedzi na „tak” nie ściągasz: Yes, I am, Yes, she is. Yes, I'm nie istnieje, bo skrót nie może stać na końcu zdania. W odpowiedzi na „nie” skrót jest naturalny: No, I'm not, No, she isn't.
Po polsku odpowiadasz często samym czasownikiem: „Lubisz kawę?” – „Lubię”. Angielski odpowiednik to właśnie Yes, I do. Pomocnik gra tu rolę czasownika i to w zupełności wystarcza.
Ten sam odbity pomocnik robi polskie „prawda?” na końcu zdania: You like coffee, don't you? To osobny temat.
Błędy i pułapki
Pięć pułapek. Każda bierze się z tego, że po polsku szyk w pytaniu się nie zmienia.
1. Brak do. Where you live? po polsku działa: „Gdzie mieszkasz?”. Po angielsku nie ma tu pomocnika, więc musi przyjść do: Where do you live? Bez niego to nie pytanie, tylko twierdzenie z doklejonym where.
2. Podwójne -s i podwójna przeszłość. Does she lives?, Did you saw? Końcówka i przeszłość są już w does i did, czasownik zostaje goły: Does she live?, Did you see? Raz i nigdy więcej.
3. Do w pytaniu o podmiot. Who did call you? Jeśli pytasz o tego, KTO dzwonił, do znika: Who called you? Zostaje tylko wtedy, gdy pytasz, DO KOGO: Who did you call?
4. Szyk twierdzenia po słowie pytającym. What this word means? Where she is? Za słowem pytającym zawsze idzie pomocnik, dopiero potem podmiot: What does this word mean?, Where is she?
5. Krótka odpowiedź z czasownikiem. „Lubisz?” – „Lubię” kusi, żeby powiedzieć Yes, I like. Po angielsku like potrzebuje dopełnienia, więc samo zawisa w powietrzu. Odbijasz pomocnika: Yes, I do.
Przykłady
Pytania, które zadajesz codziennie, w pracy i poza nią.
- Where do you work?
- Does this bus go to the airport?
- What time did you get home last night?
- Who told you about it?
- What are you looking for?
- How long have you lived here?
- Can you help me with this?
- Why didn't you tell me?
Zerknij na czwarte: Who told you nie ma żadnego did, bo pytasz o tego, kto powiedział. I na piąte: for zostaje na końcu, tak jak w I'm looking for my keys.